Thứ Bảy, ngày 21 tháng 11 năm 2026

Di tích quê nhà: khi ký ức của một vùng đất cần người giữ gìn

Hồ Thu Hiền · 20/11/2026 06:24 · cập nhật 20/11/2026 06:37 · đọc 3 phút
Di tích quê nhà: khi ký ức của một vùng đất cần người giữ gìn

Đình làng, đền cổ hay bến sông cũ không chỉ là kiến trúc xưa, mà là ký ức của cả một vùng đất. Giữ gìn di tích là giữ lại sợi dây nối hôm nay với những thế hệ trước.

Mỗi vùng đất đều có những câu chuyện mà sách vở ít nhắc đến: một ngôi đình làng đã đứng đó hàng trăm năm, một bến sông từng là nơi ghe thuyền tấp nập, một nghề cổ chỉ còn vài người già giữ được. Những di tích ấy không ồn ào, không nằm trong danh sách điểm đến nổi tiếng, nhưng chúng giữ ký ức của cả một vùng đất. Khi một di tích xuống cấp, điều mất đi không chỉ là vài bức tường cũ, mà là sợi dây nối người dân hôm nay với những thế hệ trước.

Di tích không chỉ là kiến trúc, mà là ký ức

Nhìn một ngôi đình cổ, người ta dễ chỉ thấy mái ngói rêu phong và những cột gỗ đã mòn. Nhưng với người làng, đó là nơi từng diễn ra lễ hội đầu xuân, nơi các cụ họp bàn việc làng, nơi trẻ con chạy chơi mỗi buổi chiều. Mỗi di tích đều mang theo những câu chuyện truyền miệng: ai là người dựng đình, làng đã trải qua những biến cố nào, phong tục nào gắn với ngôi đền ấy. Những câu chuyện đó thường không được ghi chép thành văn bản, mà sống trong trí nhớ của người già trong làng. Khi thế hệ già qua đi mà không ai ghi lại, di tích chỉ còn là một công trình trơ trọi, mất đi phần hồn của nó.

Khi di tích bị lãng quên

Không ít di tích địa phương rơi vào tình trạng bị lãng quên: cổng đóng quanh năm, cỏ mọc um tùm, người dân đi qua mà không biết đó là nơi nào. Nguyên nhân thường không phải vì người dân không quan tâm, mà vì không có ai đứng ra tổ chức việc trông nom, không có kinh phí tu sửa, và không có hoạt động nào gắn di tích với đời sống hiện tại. Một di tích chỉ được thăm viếng vào dịp lễ lớn trong năm, còn lại ba trăm ngày đóng cửa, rất khó tạo được sự gắn bó. Ngược lại, những nơi được người dân lui tới thường xuyên, dù chỉ là để ngồi hóng mát hay tổ chức sinh hoạt cộng đồng, lại giữ được sức sống. Di tích sống được nhờ người dân, chứ không phải nhờ tấm biển ghi danh.

Người trẻ và vai trò giữ gìn

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Nhiều người lo rằng giới trẻ ngày nay ít quan tâm đến di tích quê nhà, nhưng thực tế cho thấy họ quan tâm theo cách của mình: chụp ảnh, quay video, kể chuyện trên mạng xã hội, tổ chức những buổi dọn dẹp hay tìm hiểu lịch sử địa phương cùng nhau. Vấn đề là người trẻ cần một cánh cửa để bước vào: một buổi giới thiệu do các cụ trong làng kể chuyện, một cuộc thi tìm hiểu lịch sử quê hương, hay đơn giản là một bảng thông tin dễ đọc đặt trước cổng di tích. Khi người trẻ hiểu được câu chuyện đằng sau một ngôi đền hay một bến sông, họ sẽ tự thấy mình có trách nhiệm giữ gìn. Nhiều làng đã làm được điều này bằng cách giao cho đoàn thanh niên phụ trách vệ sinh và giới thiệu di tích vào dịp lễ, vừa tạo việc làm ý nghĩa, vừa gieo vào họ tình cảm với quê hương.

Giữ gìn để còn đường về

Di tích quê nhà còn là điểm tựa tinh thần cho những người đi xa. Người ta có thể sống nhiều năm ở thành phố, nhưng mỗi lần về quê, việc đầu tiên thường là ghé qua đình làng, thắp nén hương ở đền thờ, hay đi dọc con đường cũ dẫn ra bến sông. Những nơi ấy nhắc họ nhớ mình từ đâu đến, và gia đình mình đã sống ra sao qua bao thế hệ. Khi một di tích biến mất, người xa quê mất đi một phần quê hương trong ký ức. Giữ gìn di tích không phải là việc của riêng cơ quan văn hóa hay của một vài người yêu cổ vật, mà là việc chung của cả cộng đồng. Mỗi người đóng góp một chút, từ việc không xả rác quanh di tích, đến việc kể cho con cháu nghe câu chuyện của làng, đều là giữ gìn.

Hồ Thu Hiền
Phóng viên

Phóng viên chuyên ghi chép hiện trường, yêu thích kể chuyện bằng hình ảnh và dữ liệu thực tế.