Đi vùng cao mùa đông: mặc gì, ăn gì và những điều nên biết trước

Mùa đông vùng cao có sương mù, có mây luồn qua bản làng, nhưng cũng có cái lạnh thấu xương và những con đường trơn trượt. Chuẩn bị kỹ một chút, chuyến đi sẽ trọn vẹn hơn nhiều.
Tháng 11, 12 là mùa đẹp nhất để lên vùng cao. Sương mù giăng qua thung lũng vào buổi sớm, mây luồn qua bản làng, hoa tam giác mạch nở trên những triền núi đá, và không khí lạnh khiến mọi thứ trở nên trong trẻo hơn. Nhưng cũng chính mùa này, vùng cao thử thách du khách nhiều nhất: nhiệt độ có thể xuống dưới 5 độ vào ban đêm, đường đèo trơn sau mưa, và nhiều dịch vụ không sẵn có như ở thành phố. Chuẩn bị kỹ một chút trước chuyến đi sẽ quyết định phần lớn cảm giác của cả hành trình.
Mặc nhiều lớp mỏng thay vì một chiếc áo thật dày
Nguyên tắc quan trọng nhất khi mặc đồ đi vùng cao mùa đông là mặc nhiều lớp mỏng, thay vì một chiếc áo thật dày. Lớp trong cùng nên là áo giữ nhiệt ôm sát người, giúp giữ ấm mà vẫn thoát mồ hôi. Lớp giữa là áo len hoặc áo nỉ để cách nhiệt. Lớp ngoài cùng là áo khoác chắn gió, chống nước nhẹ, vì gió trên đèo mới là thứ khiến cơ thể mất nhiệt nhanh nhất. Khi đi bộ lên dốc và người nóng lên, có thể cởi bớt một lớp rồi mặc lại khi dừng nghỉ, thay vì để mồ hôi thấm ướt áo rồi gặp gió lạnh.
Giày là thứ nhiều người chuẩn bị sơ sài nhất. Một đôi giày thể thao đế bám tốt, chống nước, quan trọng hơn nhiều so với một đôi giày đẹp. Đường đất ở bản làng sau mưa rất trơn, bậc đá lên xuống dốc đứng, và một cú trượt chân có thể khiến cả chuyến đi mất vui. Nên mang theo tất len dày, găng tay, mũ len che tai và khăn quàng cổ. Những món này nhẹ, rẻ, nhưng khi nhiệt độ xuống thấp vào buổi tối, chúng là thứ cứu cả chuyến đi. Một chiếc áo mưa mỏng gọn trong ba lô cũng rất đáng mang theo, vì thời tiết vùng cao đổi nhanh hơn dự báo.
Ăn uống: ấm bụng trước, ngon miệng sau
Ẩm thực vùng cao mùa đông có những món sinh ra để chống lạnh: thắng cố, lẩu gà đen, thịt trâu gác bếp, cơm lam, cháo ấu tẩu. Những món này nhiều đạm và nhiều năng lượng, giúp cơ thể giữ ấm lâu. Buổi sáng nên ăn no trước khi lên đường, vì một buổi leo núi hay đi bộ qua bản với cái bụng rỗng sẽ khiến cơ thể lạnh nhanh gấp đôi. Mang theo vài thanh năng lượng, chocolate hay bánh quy trong ba lô để ăn dọc đường, vì không phải lúc nào cũng có quán ăn trên đường đèo.
Về nước uống, nên mang theo bình giữ nhiệt đựng nước ấm hoặc trà gừng. Uống nước lạnh khi đang lạnh cóng không chỉ khó chịu mà còn khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn. Rượu ngô hay rượu táo mèo của đồng bào thường được mời trong bữa ăn, uống một chén nhỏ cho ấm người thì vui, nhưng đừng uống nhiều rồi ra ngoài trời lạnh, vì rượu làm giãn mạch máu ngoại vi, khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn dù cảm giác ban đầu là ấm lên. Với người có bệnh tim mạch hay huyết áp, cần đặc biệt cẩn thận với rượu và cái lạnh.
Những điều nên biết trước khi lên đường
Trước chuyến đi, hãy kiểm tra dự báo thời tiết của đúng địa phương sẽ đến, không phải của tỉnh nói chung, vì nhiệt độ giữa thị trấn và đỉnh núi có thể chênh nhau 5-7 độ. Đặt phòng trước, đặc biệt vào cuối tuần, vì homestay ở bản làng có số lượng phòng hạn chế. Mang theo thuốc cảm, thuốc đau bụng, miếng dán giữ nhiệt và sạc dự phòng, vì sóng điện thoại ở nhiều bản còn yếu và tiệm thuốc không phải lúc nào cũng gần.
Khi đến bản làng, hãy tôn trọng phong tục của đồng bào: hỏi trước khi chụp ảnh người dân, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ; không tự ý bước vào nhà khi chưa được mời; ăn mặc kín đáo khi vào những nơi linh thiêng. Nhiều du khách chỉ nhớ đến vùng cao vì cảnh đẹp, nhưng thứ khiến họ muốn quay lại thường là con người: một bữa cơm lam nóng hổi, một chén trà gừng trong căn nhà sàn, hay câu chuyện của chủ homestay bên bếp lửa. Chuẩn bị kỹ về đồ đạc và sức khỏe, chuyến đi mùa đông vùng cao sẽ không chỉ đẹp mà còn ấm, theo đúng nghĩa đen của từ này.



