Nội dung chính
TPHCM đang đứng trước mục tiêu chuyển đổi xanh với tổng vốn đầu tư lên tới 900.000 tỷ đồng, và Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) được kỳ vọng sẽ là động lực tài chính quyết định.
Chi phí chuyển đổi xanh 900 nghìn tỷ đồng
Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HIDS), đề án “Chuyển đổi Xanh TPHCM giai đoạn 2025–2035” ước tính cần khoảng 900.000 tỷ đồng. Khoản đầu tư này bao gồm 10 trụ cột chính: năng lượng sạch, giao thông xanh, xử lý chất thải, hạ tầng số, quản lý dữ liệu, đào tạo và truyền thông cộng đồng.
Ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng HIDS, cho biết: “TPHCM đã có một số hoạt động nghiên cứu về kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh, nhưng chưa có khung hệ thống đồng bộ. Nếu không có dự án thực tiễn và nguồn vốn, chuyển đổi xanh chỉ là giấy tờ”.
Trung tâm Tài chính Quốc tế – Đòn bẩy tài chính xanh
IFC được xem là nền tảng kết nối vốn quốc tế, công nghệ tài chính và kiến thức xanh. Ông Võ Hoàng Hải, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Nam Á, đề xuất sáng kiến “Cộng đồng Tài chính Xanh” nhằm tạo môi trường giao lưu vốn và tri thức ngay trong IFC, giảm thiểu thời gian chờ đợi các quy định pháp lý.
Ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng HIDS, nhấn mạnh cam kết Net‑Zero 2050 sẽ buộc nền kinh tế phải tái cấu trúc và huy động mạnh dòng vốn xanh. Theo ông Shehryar Ali Shah, Trưởng văn phòng IFC tại TPHCM, tài chính xanh sẽ là trụ cột chiến lược của VIFC, đồng thời mở ra cơ hội phát hành trái phiếu xanh bằng ngoại tệ và phát triển sàn giao dịch tín chỉ carbon.
Thách thức tài chính xanh
HIDS ước tính ngân sách nhà nước sẽ chi trả khoảng 20% tổng vốn, ưu tiên hạ tầng năng lượng, giao thông, xử lý chất thải và dữ liệu. Khoảng 45% sẽ đến từ xã hội hóa, hợp tác công‑tư (PPP) và các quỹ đầu tư trong nước, trong khi 35% còn lại dựa vào các định chế tài chính và quỹ khí hậu quốc tế.
Ba nhóm thách thức lớn được nêu ra:
- Khung pháp lý chưa hoàn thiện: Các quy định về tài chính xanh và thị trường carbon vẫn đang trong quá trình xây dựng, gây thiếu đồng bộ và khó thực thi.
- Năng lực doanh nghiệp, đặc biệt là SMEs: Chi phí đo đạc, báo cáo phát thải cao, thiếu đội ngũ thẩm định độc lập.
- Vốn dài hạn hạn chế: Ngân hàng và quỹ đầu tư trong nước chưa có cơ chế chia sẻ rủi ro và bảo lãnh phù hợp.
Theo báo cáo “Khí hậu và Phát triển Quốc gia” của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam sẽ cần thêm 368 tỷ USD (tương đương 6,8% GDP mỗi năm) để đáp ứng mục tiêu khí hậu đến 2040 – một con số mà ngân sách công không thể tự mình đáp ứng.
Công cụ tài chính mới cần thiết
Để hiện thực hóa chuyển đổi xanh, HIDS đề xuất thành lập Quỹ Chuyển đổi Xanh do Sở Tài chính quản lý, vai trò trung tâm điều phối vốn công, PPP và nguồn vốn quốc tế. Quỹ sẽ hỗ trợ lãi suất ưu đãi, bảo lãnh tín dụng và chia sẻ rủi ro cho các dự án xanh.
Song song đó, việc phát hành trái phiếu xanh đô thị sẽ tập trung vào các dự án năng lượng sạch, giao thông xanh, xử lý chất thải và hạ tầng dữ liệu số. Các chính sách ưu đãi thuế, giảm phí cho doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn cũng cần được triển khai.
Việc xây dựng sàn giao dịch tín chỉ carbon tại TPHCM, liên thông với thị trường quốc gia, sẽ cho phép doanh nghiệp trao đổi tín chỉ tự nguyện. Theo số liệu của ASEAN Carbon Exchange, tính đến tháng 8‑2025, Việt Nam đã phát hành hơn 30 triệu tín chỉ carbon từ 158 dự án, dự kiến sẽ tăng lên khoảng 70 triệu tín chỉ vào năm 2030.
Những công cụ tài chính mới này, kết hợp với một khung pháp lý đồng bộ và năng lực doanh nghiệp được nâng cao, sẽ giúp TPHCM biến mục tiêu 900.000 tỷ đồng thành hiện thực và đóng góp mạnh mẽ vào chiến lược Net‑Zero 2050 của cả nước.
