Nội dung chính
Bahrain, quốc đảo giàu có ở Vịnh Ba Tư, không chỉ nổi tiếng với các tòa tháp kính và đường đua Công thức I mà còn giữ một bí mật sinh học tồn tại hơn bốn thế kỷ giữa sa mạc khô cằn.
Cây Sự Sống – biểu tượng sinh tồn của Bahrain
Được người dân địa phương gọi là Shajarat al‑Hayat (cây Sự Sống), cây cao gần 10 m, tán rộng đủ để che nắng cho du khách trong những ngày nắng cháy da. Dù nằm trong bán kính gần 1 km không có suối, sông hay thảm thực vật nào, cây vẫn duy trì sức sống mạnh mẽ suốt gần 400 năm.
Vị trí và cách đến
Cây Sự Sống nằm cách thủ đô Manama khoảng 35‑40 km về phía nam, trong một vùng sa mạc trống trải. Du khách thường thuê xe cá nhân hoặc taxi; hành trình mất khoảng 45 phút. Hiện không có tuyến xe buýt công cộng tới địa điểm này, vì vậy việc tự lái hoặc thuê dịch vụ trong ngày là lựa chọn an toàn nhất.
Đặc điểm sinh học đáng ngạc nhiên
Với tên khoa học Prosopis cineraria, cây thuộc chi Prosopis – một nhóm thường xuất hiện ở châu Mỹ. Loại này có nguồn gốc châu Á và nổi tiếng với khả năng chịu hạn cực kỳ cao. Hệ rễ sâu tới 40‑50 m giúp khai thác nước ngầm, lá phủ sáp giảm thoát ẩm, và vỏ cây dày chịu nhiệt độ trên 45 °C. Nghiên cứu của Đại học Bahrain (2023) cho thấy mức độ nhờn trên lá giảm mất nước tới 30 % so với các loài cây sa mạc khác.
Câu chuyện khoa học và truyền thuyết
Trong khi các nhà sinh vật học giải thích khả năng sinh tồn bằng các cơ chế thích nghi, người dân Bahrain xem cây như một ân phúc thiêng liêng, thậm chí là dấu vết còn lại của “Vườn Địa Đàng” trong truyền thuyết.
Giải thích khoa học về khả năng tồn tại
Hệ thống rễ sâu và khả năng lưu trữ nước trong mô thân cho phép cây duy trì hoạt động quang hợp ngay cả khi lượng mưa hàng năm chỉ dưới 150 mm. Ngoài ra, cây có khả năng hấp thụ hơi nước từ không khí nhờ các tế bào lông lá đặc biệt – một hiện tượng được gọi là “phân tán sương mù” (fog condensation).
Niềm tin và huyền thoại địa phương
Theo truyền thuyết, cây Sự Sống là “cây của thiên đàng” được để lại để người dân có nơi trú ẩn khi sa mạc dâng lên. Các câu chuyện dân gian kể rằng, khi người du mục lạc lối, bóng râm của cây sẽ dẫn họ về phía an toàn. Điều này đã tạo nên một giá trị văn hoá sâu sắc, khiến cây xuất hiện trong nghệ thuật, trang sức và các món quà lưu niệm của Bahrain.
Trải nghiệm du khách và bảo tồn
Hàng năm, khoảng 50.000 du khách tới thăm cây, nhiều người mô tả cảm giác đứng dưới tán cây như “được chạm vào thời gian”. Tuy nhiên, việc vẽ lên thân cây đã gây hư hại, dẫn chính quyền Bahrain xây dựng hàng rào bảo vệ quanh khu vực.
Hoạt động tham quan và lưu ý
Du khách thường ghé thăm vào sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng gắt. Khi tới, nên tôn trọng hàng rào bảo vệ, không chạm vào thân cây và không để lại rác. Nhiều trường học địa phương tổ chức chuyến tham quan thực tế để học sinh hiểu về khả năng thích nghi của thiên nhiên.
Biện pháp bảo vệ và lưu lượng khách
Để giảm áp lực, chính quyền đã lắp đặt hệ thống camera giám sát và biển cảnh báo bằng nhiều ngôn ngữ. Ngoài ra, các tour du lịch có hướng dẫn viên sẽ cung cấp thông tin về tầm quan trọng sinh thái và văn hoá của cây.
Bahrain – hơn chỉ một cây trong sa mạc
Quốc đảo Bahrain, với diện tích hơn 780 km² (gấp 1,3 lần đảo Phú Quốc), không có sông tự nhiên. Nước ngầm và công nghệ khử muối biển là nguồn cung cấp chính. Dân số hơn 1,6 triệu người, GDP PPP đạt 108 tỷ USD (2025) và HDI xếp thứ 38 toàn cầu, cho thấy mức độ phát triển kinh tế‑xã hội cao.
Kinh tế Bahrain dựa vào lọc và chế biến dầu nhập từ các nước láng giềng, đồng thời đang chuyển dịch mạnh sang tài chính, thương mại và dịch vụ. Sân bay Quốc tế Bahrain phục vụ hơn 35 hãng hàng không, kết nối trực tiếp tới hơn 70 điểm trên thế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách khám phá những điểm đến độc đáo như cây Sự Sống.
Với sự kết hợp giữa khoa học, truyền thuyết và giá trị du lịch, cây Sự Sống không chỉ là một hiện tượng sinh thái mà còn là biểu tượng của sức mạnh kiên cường của con người Bahrain trước môi trường khắc nghiệt.
Anh Minh (Theo Amusing Planet, Visit Bahrain, Khaleej Weekly)
