Nội dung chính
Mùa đông là thời điểm nguy cơ đột quỵ tăng cao, đòi hỏi chúng ta phải cảnh giác hơn bao giờ hết.
Đột quỵ không có dấu hiệu báo trước
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), chia sẻ một ca đột quỵ xảy ra bất ngờ trong lúc bệnh nhân đang chờ khám.
Ông V.V.H (60 tuổi) đến khám sức khỏe định kỳ, tinh thần vui vẻ, nói chuyện thoải mái. Sau khi thực hiện một số xét nghiệm, ông đứng lên ra ngoài phòng khám nhưng chỉ vừa bước vài bước, ông bỗng ngã, miệng méo xệch, nói không rõ, một bên người bị yếu liệt hoàn toàn.
Không có bất kỳ triệu chứng đầu động nào như đau đầu dữ dội hay choáng váng kéo dài, chỉ trong vài chục giây, một cơn đột quỵ đã xảy ra.
Nhờ được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, bệnh nhân được chuyển ngay tới Trung tâm Đột quỵ Bạch Mai, thực hiện tiêu sợi huyết trong “thời gian vàng”. Sau ba ngày điều trị, tình trạng ổn định và được xuất viện với triển vọng hồi phục tốt.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, thời tiết lạnh là yếu tố kích hoạt mạnh mẽ các biến cố mạch máu não.
“Khi nhiệt độ môi trường giảm, cơ thể tự động co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Sự co mạch này làm huyết áp tăng vọt, đặc biệt nguy hiểm với người có tiền sử tăng huyết áp hoặc xơ vữa mạch máu,” bác sĩ Dũng giải thích.
Thêm nữa, thời tiết lạnh làm máu trở nên “đặc” hơn do độ nhớt tăng, khiến dòng chảy chậm và dễ tạo cục máu đông. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, nó sẽ gây tắc mạch và nhồi máu não. Ngược lại, huyết áp tăng đột ngột có thể làm vỡ mạch não, dẫn đến xuất huyết não – một dạng đột quỵ nghiêm trọng hơn.
Những người đã có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá … càng dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết chuyển lạnh.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là uống rượu bia để “giữ ấm”. Bác sĩ Dũng nhấn mạnh, rượu chỉ tạo cảm giác ấm giả bằng cách giãn mạch tạm thời, sau đó lại khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn, huyết áp dao động mạnh và làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Đặc biệt, mùa đông còn là thời điểm nhiều người ít vận động, tiêu thụ thực phẩm giàu chất béo, muối, đường và uống ít nước, tạo nên “cơn bão hoàn hảo” cho các biến cố tim mạch và đột quỵ.
Những thời điểm nguy hiểm trong ngày
Bác sĩ Dũng lưu ý ba thời điểm đặc biệt nguy hiểm:
Sáng sớm khi vừa thức dậy: Cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động, chênh lệch nhiệt độ lớn khiến huyết áp dễ tăng đột ngột. Đứng dậy quá nhanh và tiếp xúc ngay với không khí lạnh có thể gây tai biến.
Khi đi vệ sinh ban đêm: Rời khỏi chăn ấm sang môi trường lạnh mà không mặc đủ áo, dễ gây co mạch đột ngột.
Khi tắm rửa: Tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm làm nhiệt độ cơ thể giảm nhanh, tăng nguy cơ co mạch và huyết áp tăng cao.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
- Giữ ấm đầu, cổ, ngực, tay và chân. Khi ra ngoài, đội mũ, quàng khăn, đeo khẩu trang, đặc biệt với người cao tuổi.
- Khi thức dậy, không bật dậy ngay. Hãy dành 3–5 phút để di chuyển nhẹ, xoa mặt, rồi mới mặc áo ấm và ra khỏi phòng.
- Người có tiền sử tăng huyết áp nên đo huyết áp thường xuyên hơn trong mùa lạnh và không tự ý ngừng thuốc.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm muối trong khẩu phần; uống đủ nước (ưu tiên nước ấm); tránh ăn đồ quá lạnh; tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà thay vì ra ngoài trời lạnh.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu như méo miệng, nói lắp, yếu liệt tay chân, đi lảo đảo, nhìn mờ đột ngột, hãy nghĩ ngay đến đột quỵ và gọi cấp cứu ngay lập tức.
